Ana Sayfa » Mesnevî-i Şerif Tercümesi » Mesnevi 1. Cilt : 149


MESNEVI 1. CILT

MEVLANA CELALEDDİN-İ RUMİ


B. 3078 - 3079. “ Ol, emrinin Arapçası ” kün“ dür. Bu kelimede Arap imlâsınca iki harf vardır: K, N. Bu harfler, ” Kâf, Nün“ diye okunur. Tanrı' iradesiyle her şeyin olacağını bildirirken ” Söz budur, bundan ötesi yok: Tanrı, bir işi murat etti mi ol der, o iş de olur“ der. (sure: 36 — Yâsîn, âyet 82. 3100 üncü beyte de bakınız).
B. 3103. Beyitteki Arapça cümle, onlardan öç aldık demektir. 15 inci surenin (Hicr) 78-79 uncu âyetlerinde ” Şuayb'ın kavmi olan Eshab-ı Eyke, şüphe yok zâlimdi. Onlardan öç aldık. Sedum ve Eyke şehirleri, yol başında ve konuklara aydın iki şehirdi“ denmektedir.
B. 3120. ” Benim ümmetim, acınmış, günahları yarlıganmış, tövbesi kabul edilmiş bir ümmettir (Feyz-al Kadir II.
185).
B. 3133. 3103 üncü beytin izahına bak.
B. 3140. Sübhan, noksan ve lâyık olmıyan sıfatlardan arı demektir. B. 3178. 6 ncı surenin (En'âm) 94 üncü âyetinden alınmadır. B. 3179. 51 inci surenin (Zâriyât) 17 ve 18 inci âyetlerinden alınmadır. B. 3187 - 3190. 1314 üncü beytin izahına bakınız.
B. 3195. Kirman'da kimyon çok olur. En fazla ve en iyi kimyon, bu memlekette yetişir. Bu münasebetle Farsçada “ Kirman'a kimyon, denize katra götürmek” ihtiyacı olmıyan bir adama, yahut bir yere bir şey götürmek yerinde kullanılır bir atalar sözüdür. Eski Farsça kitaplarda bu söze çok raslanır.
B. 3216. 92 nci beytin izahına bakınız.
B. 3227. den sonraki bahiste adı geçen Vahiy kâtibi, üçüncü Halife Osman'ın süt kardeşi Abdullah-ibn-i Sa'd-ibn-i Ebîserh'dir. Mekke fethinden önce müslüman olmuş ve hicret etmişti. Vahiy kâtipliğinde bulunmuştu. Sonra dinden dönüp müşrik oldu ve Mekke'ye kaçtı. “ Ben ne istersem Muhammed'e onu söyletirdim. Ne dersem doğrudur der, yazdırırdı” diye iddiada bulundu. Peygamber, Mekke fethedilince öldürülmesini buyurdu. Osman araya girdi, bu suretle kurtuldu. Mısır fethine iştirak etmiştir. (İbn-i Abdülbirr: Al İstîâb fî Ma'rifet-il Ashâb, Haydarâbâd, 1318, c. I,
s. 393).
B. 3242 - 3243. Her iki beyitteki âyet de 36 ncı sure olan Yâsîn suresindedir (8-9). B. 3255, 3273. 3274. 264 üncü beytin izahına bakınız.
B. 3297. den sonraki bahiste adı geçen Bâûr oğlu Bel'am'ın hikâyesi. Kur'an'ın 7 inci suresi olan A'râf suresinde geçer (âyet: 175-176).
B. 3308. Yere batan Karun'dur, başlarına taş yağan kavim, Lût ve Hûd' Peygamberlerin kavimleridir. Cebrail'in bağırmasiyle helak edilenler de Semûd kavimleriiyle Medyenlilerdir (29 uncu sure — Ankebut, âyet: 40). Nefs-i Natıka, insandaki idrâk ve natıka kabiliyetiyle tecelli eden mâneviyettir ki maddeden mücerret ve Tanrının hususî bir lütuf ve tecellisi olarak kabul edilmiştir.
B. 3320. den sonraki bahis. 535 inci beytin izahına bakınız.
B. 3335. Arap alfabesinde “ c, h, d” harfleri “ cahd” kelimesini meydana getirir ki inkâr etmek, hayırsız olmak ve kalbi daralmak mânalarına gelir. Bu suretle “ can, nefesi, yani ağzımızdan çıkan sözü bazan inkâra delâlet eder bir hale kor, gah barış vesilesi yapar, gah kavga ve savaş” diyor.


«   01   ...    39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   57   58   59   ...    171   »