Ana Sayfa » Mesnevî-i Şerif Tercümesi » Mesnevi 1. Cilt : 152


MESNEVI 1. CILT

MEVLANA CELALEDDİN-İ RUMİ


kitabından biri ve en muteberi olan “ Kâfi” nin usul kısmında “ Bâb-al bidai ver re'yl vel mekayîs — Bid'atler, rey ve kıyaslar babı” ndan İmam Câ'fer-al Sâdık'ın Ebu Hanife'ye “ Ya Eba Hanife, bana kıyasla amel ettiğini söylediler” dediği, Ebu Hanife'nin tasdiki üzerine “ Amel etme. Çünkü önce kıyasla Amel eden İblis'tir. Beni ateşten yarattın, onu topraktan dediği zaman kıyas yapmış, ateşle toprağı mukayese etmişti. Âdem'deki nuraniyeti ateşin nuraniyetiyle mukayese etseydi iki nurun arasındaki fazileti, rüçhanı ve birinin öbüründen daha arı olduğunu bilir, anlardı” dediği kayıtlı olduğu gibi yine aynı kitapta İmam Cafer'in İblis, kendini Âdem'le mukayese ederek beni ateşten yarattın, onu topraktan dedi. Eğer Tanrı'nın Adem'i yarattığı cevheri ateşle mukayese etseydi bu cevherin ateşten daha nurlu ve parlak olduğunu anlardı“ dediği zikredilmektedir.
B. 3402. Ebu Cehl'in oğlu Akreme, sahabedendir. Nuh Peygamberi'n oğullarından Kenan ise Tufanda babasına uymamış, bir dağa çıkıp kurtulmıya çalışırken boğulmuştur (11 inci sure — Hûd, âyet: 42-43, 45-47).
B. 3410. ” Kuş dili — Mantık-al Tayr“ Kur'an'ın. 28 inci suresi olan Neml suresinin 16 ncı âyetinde bildirildiğine göre Süleyman Peygamber'e öğretilmiştir. Ferideddin-i Attar'ın da (vefatı 618 - 1221 - hicrîden sonra) bu adda, Mesnevi vezninde ve Mesnevi tarzında bir kitabı vardır. Esasen tasavvuf ıstılahlarına ve tasavvufa bu adın verilmesinde de bu eserin tesiri olsa gerektir.
B. 3426. Perde ardında bulunan hakimden maksat, Hakîm-i Senâî'dir.
B. 3431. ” Bu dünya yaşayışı, aslı olmıyan bir şeyden, bir oyundan başka bir şey değildir. Ahirete gelince: bilseler asıl hayat odur.“ (29 uncu sure — Ankebût, âyet: 64).
B. 3440. ” Meleklerle ruh, miktarı elli bin yıl olan günde, yani kıyamet gününde Tanrı'ya yücelirler.“ {70 inci sure — Maâric, âyet: 4).
B. 3442. 10 uncu sure — Yunus, âyet: 36.
B. 3452. 62 nci sure — Cumua, âyet: 5.
B. 3453. Hu, o demektir. Birçok âyetlerde Tanrı sıfatlarını bildiren adlar ” Allah“ adına izafe edilmiştir. Allah bilir, görür, duyar, kudret sahibidir… gibi. Allah adı da ” O, öyle bir Allahtır ki“ diye ” O — Hû“ adına bağlandığından sofilerin bir kısmı, bu işaret adını da Tanrı adı saymışlar, hattâ ” İsm-i Âzam — en ulu ve şerefli ad“ olarak kabul etmişlerdir. Ali'nin ” Ey D — Yâ Huve“ diye dua ettiği de rivayet edilmektedir. Şârih-i Ankaravî, Ali'den rivayet edilen sözleri, bu beyti şerh ederken almıştır.
B. 3464. Sahîhayn, iki doğru ve sahih kitap demektir. Ehl-i Sünnet, altı tane hadîs kitabını doğru sayar. Bu altı kitaba ” Sıhah-ı Sitte — altı doğru kitab“ adı verilir. Bu altı kitabın içinden Buhari (vefatı 256, 869-870) ve Müslim'in (vefatı 261, 874-875) kitaplarına bilhassa ” Sahîh-i Buhâri“ ve ” Sahih-i Müslim“ denir.
B. 3465. ” Kürt olarak akşamladım, Arap olarak kalktım.“ Bu sözü Tâc-al Ârifîn Abû-al Vefa-yı Kürdî söylemiştir, Hicrî 501 de vefat eden (1107) bu zat, rivayete göre okuma yazma bilmezmiş. Kendisinden va'zetmesini istemişler. O da ertesi günü va'zedeceğini vadetmiş. O akşam rüyada H. Muhammed'i görmüş. Peygamber'in, kendisine ilmin talim edildiğini müjdelemesi üzerine ertesi günü mimbere çıkıp va'za bu cümle ile başlamış. Bu zatın. Çelebi Hüsamedd'in ceddi olduğunu, Mesnevi'nin başlangıcından anlıyoruz.
B. 3433. Sofiler, yakîn mertebelerini üçe ayırırlar: llm-el yakin, bilgi bakımından inanmaktır. Ayn-el yakîn, bu bilgiyi görgü haline sokmak, Hakk-al yakîn de bilgiyle birleşmek, tahakkuk etmektir. Bu üç dereceyi şu
«   01   ...    42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   57   58   59   60   61   62   ...    171   »