´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ ├ťtopya Kitapl─▒─č─▒ ┬╗ G├╝ne┼č ├ťlkesi : 02


G├ťNE┼× ├ťLKES─░

TOMMASO CAMPANELLA


Yurdunu ─░spanyol boyunduru─čundan kurtarmay─▒ d├╝┼č├╝nen Campanella bir ayaklanma tertiplemeye ba┼čl─▒yor. Pietro Giannone ┬źNapoli Tarihi┬╗ adl─▒ eserinde bu ayaklanma i├žin ┼čunlar─▒ s├Âyl├╝yor: ┬źCampanella yeni d├╝┼č├╝nceleri, ├Âzg├╝rl├╝k ve cumhuriyet tasar─▒lar─▒yla az kals─▒n Calabria'n─▒n alt─▒n─▒ ├╝st├╝ne getirecekti. Krall─▒klar─▒ yeni bir d├╝zene sokmaya, toplumlar─▒ y├Ânetecek anayasalar koymaya kadar ileri g├Ât├╝rm├╝┼čt├╝ i┼či.┬╗ Anla┼č─▒lan, Campanella, sonradan hapiste yazaca─č─▒ G├╝ne┼č ├ťlkesi'nin toplum d├╝zenini daha o zamandan tasarlam─▒┼č, politik ayaklanmay─▒, daha ├Ânceki sapk─▒n tarikatlar─▒n yapt─▒─č─▒ gibi, toplumsal bir reformla tamamlamaya kalkm─▒┼čt─▒.
Papa Paulus V, Urbanus VII, Bacon ve Richelieu gibi astrolojinin ├Âzel etkilerine inanan Campanella, y─▒ld─▒zlardaki birtak─▒m belirtilere bak─▒p, d├╝nya y├╝z├╝nde, ├Âzellikle Napoli krall─▒─č─▒nda ve Calabria'da devrimler olaca─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yordu. Dinsel ve toplumsal alanda gerekli sayd─▒─č─▒ yenilik d├╝┼č├╝ncelerini bir├žok manast─▒r rahiplerine benimsetmi┼čti. Giannone'ye bak─▒l─▒rsa, ├╝├ž y├╝z├╝ a┼čk─▒n rahip bu ayaklanmaya kat─▒l─▒yor. Bir├žok vaiz halk─▒n aras─▒na girip ┬ź├ľzg├╝rl├╝─če kavu┼čmak, parayla insan kan─▒ ak─▒tan, yoksullar─▒ ezen kral adamlar─▒n─▒n i┼čkencelerine son vermek i├žin birle┼čmeye┬╗ ├ža─č─▒r─▒yorlar onu. Napoli'li bir├žok soylularla birlikte bir hayli piskopos da bu ayaklanmay─▒ destekliyor. Bu ara, bir T├╝rk donanmas─▒n─▒n yard─▒m─▒ da sa─član─▒yor.
Ama, ayaklanma ├Ânceden haber al─▒narak ├Ânleniyor ve bir T├╝rk gemisine ka├žmak ├╝zere anla┼čt─▒─č─▒ bir kay─▒k├ž─▒y─▒ bekleyen Campanella bir kul├╝bede yakalanarak Napoli'ye g├Ât├╝r├╝l├╝yor. At─▒ld─▒─č─▒ hapisevinde korkun├ž i┼čkencelere u─čruyor. ┬źAtheimus triumphatus┬╗ adl─▒ eserinin ├Âns├Âz├╝nde Campanella ├žekti─či i┼čkenceleri ┼č├Âyle anlat─▒yor:
┬źElli hapisevine girdim ├ž─▒kt─▒m. Yedi kez, t├╝yler ├╝rpertici i┼čkencelere u─črad─▒m. Son i┼čkence k─▒rk saat s├╝rd├╝. Bedenimi iplerle s─▒k─▒ s─▒k─▒ sar─▒p kan revan i├žinde b─▒rakt─▒lar. Ellerimi arkaya ba─člay─▒p, sivri bir kaz─▒─č─▒n ├╝st├╝ne salland─▒rd─▒lar beni. K─▒rk saat sonra beni ├Âld├╝ sand─▒lar, i┼čkenceyi durdurdular. ─░┼čkencecilerimden baz─▒lar─▒, daha da can─▒m─▒ yakmak i├žin, as─▒l─▒ bulundu─čum ipi habire oynat─▒yor, boyuna k├╝f├╝r savuruyorlard─▒. Baz─▒lar─▒ da, ┬źYaman adam, do─črusu┬╗ demekten kendilerini alam─▒yorlard─▒. Hi├ž bir ┼čeyle sarsamad─▒lar, alt edemediler beni, bir tek s├Âz bile alamad─▒lar a─čz─▒mdan.1 Tam alt─▒ ay s├╝ren bir hastal─▒ktan, bir mucizeyle kurtulduktan sonra, bir ├žukura att─▒lar beni. On be┼č ay kald─▒m orada. Sonra yarg─▒├ž ├Ân├╝ne ├ž─▒kar─▒ld─▒m. ├ľnce bana: ┬ź├ľ─črenmedi─čin ┼čeyi nas─▒l bilebilirsin? ┼×eytan m─▒ var senin emrinde?┬╗ diye sordular. Ben de: ┬źBildiklerimi ├Â─črenmek i├žin, sizin i├žti─činiz ┼čaraplar─▒n on misli kandil ya─č─▒ harcad─▒m┬╗ diye kar┼č─▒l─▒k verdim. ├ť├ž D├╝zmeci adl─▒ kitab─▒ yazmakla su├žlad─▒lar beni. Oysa, ben daha d├╝nyaya gelmeden bas─▒lm─▒┼čt─▒ bu kitap. Beni Demokritos'un d├╝┼č├╝ncelerini benimsemekle, kiliseye kar┼č─▒ d├╝┼čmanca duygular beslemekle, din kurallar─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmakla su├žlad─▒lar. G├╝ne┼č'te, Ay'da ve y─▒ld─▒zlarda devrimleri haber veren belirtileri ileri s├╝r├╝p ayaklanmalar haz─▒rlamakla, d├╝nyay─▒ sonsuz ve bozulmaz g├Âsteren Aristoteles'e kar┼č─▒ ├ž─▒kmakla su├žlad─▒lar beni. B├╝t├╝n bunlardan ├Ât├╝r├╝, beni t─▒pk─▒ Jeramiah gibi, havas─▒z, ─▒┼č─▒ks─▒z bir ├žukura t─▒kad─▒lar.┬╗
Campanella'n─▒n hapislik hayat─▒ yirmi yedi y─▒l s├╝r├╝yor. B├Âylesine uzun bir i┼čkence hayat─▒na Campanella gibi ruh ve kafaca sa─člam, inan├žlar─▒nda sars─▒lmaz bir insan dayanabilirdi ancak. Nitekim i┼čkencecilerine kar┼č─▒ ba┼č─▒ hep havada kal─▒yor, onlardan ne ba─č─▒┼članmas─▒n─▒ istiyor, ne de yard─▒m bekliyor. ─░stedi─či tek ┼čey, kitap, k├ó─č─▒t ve kalem; yani, kafas─▒n─▒ beslemek ve kafas─▒n─▒n ├╝r├╝nlerini d─▒┼čar─▒ya sa├žmak.
Campanella'n─▒n hapis hayat─▒ 1626'da sona eriyor. ─░spanya kral─▒ Philip III'├╝n ├Âl├╝m├╝nden sonra (1621), Papa Urbanus VIII'in be┼č y─▒l s├╝ren ├žabas─▒yla serbest b─▒rak─▒l─▒p Roma'ya gidiyor. ├çok ge├žmeden, pusuda bekleyen d├╝┼čmanlar─▒n─▒n sald─▒r─▒s─▒na u─čruyor ve Frans─▒z el├žisinin yard─▒m─▒yla Fransa'ya ka├ž─▒yor. Kardinal Richelieu ve Louis XIII.'den yak─▒nl─▒k ve yard─▒m g├Âren Campanella ├Âmr├╝n├╝n geri kalan k─▒sm─▒n─▒ Paris'te dominiken manast─▒r─▒nda sessiz ve rahat, ge├žiriyor. 1639'da, yetmi┼č bir ya┼č─▒nda ├Âl├╝yor.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   ...    46   »   


´╗┐