´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ ├ťtopya Kitapl─▒─č─▒ ┬╗ G├╝ne┼č ├ťlkesi : 34


G├ťNE┼× ├ťLKES─░

TOMMASO CAMPANELLA


EN ─░Y─░ DEVLET ├ťZER─░NE SORUNLAR
B├ľL├ťM l
G├╝ne┼č ├ťlkesi ile ilgili konu┼čmalar politika bilimine yararl─▒ olmu┼č mudur, bir ┼čeyler katm─▒┼č m─▒d─▒r ona?
B├Âyle bir devleti akla uygun ve yararl─▒ sayman─▒n kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ g├╝├žl├╝kler:
1. Hi├ž bir zaman var olmam─▒┼č, olmayacak, olaca─č─▒n─▒ da umamayaca─č─▒m─▒z bir ┼čeyle u─čra┼čmak hem faydas─▒zd─▒r, hem de bo┼čuna. Su├ž nedir bilmeyen b├Âylesi bir ortak ya┼čama olacak ┼čey de─čil. B├Âyle bir ┼čey ne ┼čimdiye kadar g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r, ne de bundan sonra g├Âr├╝lebilir. Onun i├žin b├Âyle bir ├╝lkeyle bo┼čuna u─čra┼č─▒p durmu┼čuz. Lukianos Platon'un Devleti'ne kar┼č─▒ kullanm─▒┼čt─▒ bu kan─▒t─▒.
2. B├Âyle bir devlet, bir krall─▒kta de─čil, olsa olsa bir kentte kurulabilir. ├ç├╝nk├╝ G├╝ne┼č Kent'e benzer bir yer bulunamaz. Onun i├žin ister istemez bozulacakt─▒r, ya kendine ba─čl─▒ halklar─▒n etkisiyle, ya tar─▒mla, ya da b├Âylesine s─▒k─▒ ve sert bir ya┼čaman─▒n do─čuraca─č─▒ ayaklanmalarla.
3. Bu devletin en iyi devlet oldu─ču ve boyuna s├╝r├╝p gidece─či bir kuruntudur sadece. Bir defa, bu devlet s├╝r├╝p gidemez. ├ç├╝nk├╝, r├╝zg├órlar─▒n, sava┼člar─▒n, a├žl─▒─č─▒n ve vah┼či hayvanlar─▒n uzun s├╝re temizleyemedi─či kent ya veba salg─▒nlar─▒na u─črayacak, ya da, i├žeriden kendini y─▒kacak zorba bir y├Ânetimden yakas─▒n─▒ kurtarsa bile, Platon'un kendi devleti i├žin s├Âyledi─či gibi, yurtta┼č say─▒s─▒n─▒n artmas─▒yla yok olup gidecektir. Sonra, bu en iyi bir devlet de olamaz. ├ç├╝nk├╝, havarinin dedi─či gibi, yakas─▒n─▒ su├žlardan kurtaramayacakt─▒r: Ayr─▒lm─▒┼čsak su├žumuz yoktur, zaten al─▒┼čm─▒┼č de─čildik ki. Nitekim Aristoteles de, Platon'a kar┼č─▒, faydal─▒ mallarda ve kad─▒nlarda ortakl─▒─č─▒n devlet i├žin zararl─▒ oldu─čunu g├Âstermi┼čtir. Bir k├Ât├╝l├╝kten ka├žay─▒m derken, bin bir k├Ât├╝l├╝─če d├╝┼čeriz.
4. Bu t├╝rl├╝ ya┼čama yolu, b├╝t├╝n uluslarca denenmemi┼č, sadece tabiattan esinlenmi┼čtir. G├╝ne┼č ├ťlkesi'nin ya┼čama yolunu hi├ž kimse denemi┼č de─čildir. Onun i├žin, bo┼ču bo┼čuna ├žene yorup duruyoruz.
5. Kimse ne b├Âylesine kat─▒ yasalar─▒n, ne de e─čitimcilerin vasili─či alt─▒nda ya┼čamak ister. B├Âyle bir devlet d├╝zenini, kendi yurtta┼člar─▒ y─▒karlar, t─▒pk─▒ ortak├ža ya┼čayan bir├žok tarikatlarda oldu─ču gibi.
6. Tanr─▒'n─▒n eserlerini incelemek, d├╝nyay─▒ dola┼čmak, ara┼čt─▒rmalarda bulunmak, denenmedik ┼čey b─▒rakmamak insanlar i├žin do─čal bir hakt─▒r. Ama, b├Âyle bir devlet d├╝zenindeki yurtta┼člar─▒n, her ┼čeyi kitaplardan ├Â─črenen papazlardan fark─▒ olmayacakt─▒r. Kitaplarda bulunmayan bir ┼čeyle kar┼č─▒la┼čt─▒lar m─▒, afallay─▒p kalacaklard─▒r. Nitekim ┼ču anda Galileo'nun d├╝┼č├╝ncelerine pek ├Ânem vermedikleri gibi, ermi┼č Augustinus kabul etmiyor diye, Colombo'nun yeni bir d├╝nya buldu─čuna da i├žlerinden inanm─▒yorlar.
Genel olarak, bizden yana kan─▒tlar─▒n ba┼č─▒nda, yak─▒nlarda ┼čehit edilen Thomas More'un d├╝┼čsel devleti Utopia ├Ârne─či gelir. G├╝ne┼č ├ťlkesi'nin kurumlar─▒n─▒ tasarlarken onu ├Ârnek ald─▒k. Ayr─▒ca Platon da b├Âyle bir devlet d├╝┼č├╝ncesi koymu┼čtur ortaya. Her ne kadar tanr─▒bilimciler b├╝t├╝n├╝ ile bozuk ahl├ókl─▒ insanlar aras─▒nda uygulanamayaca─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlarsa da, b├Âyle bir devlet d├╝zeni temiz y├╝rekli insanlar aras─▒nda pek├ól├ó kurulabilir. Zaten ─░sa da bizlerden temiz y├╝rekli olmam─▒z─▒ istemiyor mu? Daha bir├žok filozof gibi Aristoteles de b├Âyle bir devlet d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝. H├╝k├╝mdarlar da birtak─▒m yasalar koymu┼člar ve bunlar─▒n en iyi yasalar oldu─čuna inanm─▒┼člard─▒r. Hi├ž kimse bunlara kar┼č─▒ gelmez diye d├╝┼č├╝nmemi┼čler, sadece bunlara kim uyarsa mutlu olur, demi┼člerdir. Aquino'lu ermi┼č Tommaso'ya g├Âre, din adamlar─▒, din kurallar─▒na g├╝nah korkusuyla de─čil, daha ├Ânemli ┼čeyleri g├Âzetmek amac─▒yla uyarlar; b├╝t├╝n kurallara uyduklar─▒ zaman da mutlu olurlar: Kurala g├Âre ya┼čamalar─▒, yani hayatlar─▒n─▒ ellerinden geldi─čince kurala uydurmalar─▒ gerekir. Musa, Tanr─▒'n─▒n bildirdi─či yasalar─▒ a├ž─▒klayarak ├žok iyi bir din d├╝zeni kurmu┼čtur. Museviler bu yasalara boyun e─čerek ya┼čad─▒klar─▒ s├╝rece geli┼čtiler, bu yasalar─▒ sonradan saymaz olunca da ├ž├Âkt├╝ler. S├Âz ustalar─▒ bir s├Âylevin en iyi ve en kusursuz kurallar─▒n─▒ koyarlar, filozoflar da eksiksiz bir eser tasarlayabilirler ama, hi├ž bir ozan kusurdan kurtaramaz yakas─▒n─▒. Tanr─▒bilimciler ermi┼člerin hayatlar─▒n─▒ anlat─▒rlar ama, hi├ž biri, ya da pek az─▒ onlar gibi ya┼čar. Hangi ulus, ya da hangi insan ─░sa'n─▒n hayat─▒na benzer bir hayat s├╝rebilir? Buna bak─▒p Kutsal kitaplar bo┼čuna yaz─▒lm─▒┼čt─▒r m─▒ diyece─čiz? Hay─▒r, var g├╝c├╝m├╝z├╝ kullan─▒p onlara yakla┼čabilelim diye. ─░sa iyinin iyisi bir din kurmu┼čtu; havariler onun ├Â─čretisine tam─▒ tam─▒na uyamad─▒lar. Bu din sonra halktan rahipler s─▒n─▒f─▒na, onlardan da tek tek rahiplerin eline ge├žti.
«   01   ...    24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   ...    46   »   


´╗┐