´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ ├ťtopya Kitapl─▒─č─▒ ┬╗ G├╝ne┼č ├ťlkesi : 38


G├ťNE┼× ├ťLKES─░

TOMMASO CAMPANELLA


├ť├ž├╝nc├╝ kar┼č─▒-d├╝┼č├╝nce. Mal m├╝lk ortakl─▒─č─▒na dayanan toplum d├╝zeni ba─č─▒┼č, konukseverlik, yoksullara yard─▒m gibi eylemleri ortadan kald─▒racakt─▒r, ├ž├╝nk├╝ b├Âyle bir d├╝zende hi├ž kimsenin ├Âzel mal─▒ m├╝lk├╝ olmad─▒─č─▒ i├žin, bu gibi ┼čeyleri yapamayacakt─▒r.
D├Ârd├╝nc├╝ kar┼č─▒-d├╝┼č├╝nce. Mal m├╝lk ayr─▒l─▒─č─▒n─▒n hakka adalete dayand─▒─č─▒m s├Âyleyen ermi┼č Augustinus'a kar┼č─▒, kad─▒n ve mal ortakl─▒─č─▒n─▒ tutmak ve bunun havarilerin ya┼čay─▒┼č─▒na uygun oldu─čunu ileri s├╝rmek sapk─▒nl─▒kt─▒r. De Just et Jure adl─▒ eserinde Scotus, ├Âzel mal m├╝lk hakk─▒n─▒ kabul etmeyen Jan Hus'u Costanze rahipler kurulunun su├žlad─▒─č─▒n─▒ yazar. ─░sa da: Sezar'─▒n hakk─▒n─▒ Sezar'a verin, der.
Bu d├╝┼č├╝ncelere kar┼č─▒ ├Ânce ermi┼č Clementus'un s├Âzleriyle genel bir cevap vermeye ├žal─▒┼čal─▒m: Gratianus'a bak─▒l─▒rsa Papa ┼č├Âyle demi┼č: ┬źYery├╝z├╝nde ne varsa hepsi herkesin ortak mal─▒ olmal─▒yd─▒. Ne var ki, biri ├ž─▒k─▒p, haks─▒z olarak, ┬źBu benim┬╗, bir ba┼čkas─▒ ┬ź┼ču benim┬╗ dedi.┬╗ Yine demi┼č ki: ┬źHavariler, her ┼čeyin, hatt├ó kad─▒nlar─▒n bile, ortak oldu─čunu s├Âylemi┼čler ve ortak├ža bir hayat s├╝rm├╝┼člerdir. Tevrat'─▒n ilk b├Âl├╝m├╝n├╝ yorumlayan b├╝t├╝n kilise ulular─▒ ayn─▒ ┼čeyi s├Âylemi┼člerdir, ├ž├╝nk├╝ Tanr─▒ hi├ž kimseye ├Âzel olarak bir ┼čeyler vermemi┼č, insanlar ├╝reyip ├žo─čals─▒n, yery├╝z├╝n├╝ doldursun diye her ┼čeyi ortak olarak ├Ânlerine sermi┼čtir.┬╗ ─░sodorus da┬ź Do─čal Hukuk┬╗ adl─▒ eserinin ba┼člar─▒nda ayn─▒ ┼čeyi yazmaktad─▒r. Havarilerle ilk H─▒ristiyanlar─▒n ayn─▒ bi├žimde ya┼čad─▒klar─▒n─▒ ermi┼č Lukas, Clementus, Tertillianus, Chrysostomus, Augustinus, Ambrogius, Origines'de ve ba┼čkalar─▒nda a├ž─▒k├ža g├Âr├╝yoruz. Sonradan bu t├╝rl├╝ ya┼čama yolunu, yukar─▒da sayd─▒klar─▒m─▒zdan ba┼čka, ermi┼č Hieronymus, Prosperus ve papa Urbanus'un tan─▒kl─▒k ettikleri gibi, ortak bir hayat s├╝ren kilise adamlar─▒ benimsemi┼člerdir sadece. 470' lere do─čru, papa Simplicius zaman─▒nda kilise mallar─▒, kilise y├Âneticileri ile rahipler aras─▒nda b├Âl├╝┼č├╝lm├╝┼č ve bir b├Âl├╝─č├╝ de yoksullara ayr─▒lm─▒┼čt─▒. Bundan az bir zaman sonra papa Gelasius ile ermi┼č Augustinus, var─▒m yo─čunu toplulu─ča b─▒rakmad─▒─č─▒ s├╝rece hi├ž kimseyi rahipli─če almad─▒lar. Ama, sonradan, baz─▒ rahiplerin mallar─▒n─▒ gizleyerek ikiy├╝zl├╝l├╝─če d├╝┼čmelerini ├Ânlemek i├žin, istemeye istemeye, mallar─▒n─▒ ellerinde tutmalar─▒na izin verdiler. Bununla beraber, mal m├╝lk ortakl─▒─č─▒n─▒ k├Ât├╝lemek, ya da bunun tabiata ayk─▒r─▒ oldu─čunu ileri s├╝rmek g├╝naht─▒r.
Hatt├ó ermi┼č Augustinus'a g├Âre, ├Âzel mal m├╝lk├╝n ortadan kalmas─▒ daha b├╝y├╝k bir geli┼čmeye yol a├žar. Onun i├žin, gerek bug├╝n i├žin olsun, gerek yar─▒n i├žin olsun, en iyi ya┼čama yolu mal ortakl─▒─č─▒d─▒r. Nitekim ermi┼č Chrysostomus bu t├╝rl├╝ ya┼čama d├╝zeninin rahiplerce benimsendi─čini, herkes├že benimsenmesi gerekti─čini s├Âylemi┼č ve Antakya halk─▒na kimsenin, eli alt─▒ndaki mallar─▒n sahibi olmad─▒─č─▒n─▒, o maldan ancak kilise mallar─▒ndan faydalanan papaz kadar yararlanabilece─čini, onu k├Ât├╝ye kullanamayaca─č─▒n─▒ ve herkesin yararlanmas─▒na a├ž─▒k tutmak zorunda oldu─čunu s├Âylemi┼čtir. Ermi┼č Tommaso da mallara sahipsek de, onlar─▒ istedi─čimiz gibi kullanma hakk─▒m─▒z yoktur, zorunlu bir ihtiya├ž halinde ise b├╝t├╝n mallar herkesin ortak mal─▒d─▒r, diyor. Onun i├žin, iyi d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse g├Âr├╝l├╝r ki, mallar─▒n k├Ât├╝ b├Âl├╝┼č├╝ld├╝─č├╝n├╝ anlamam─▒z bak─▒m─▒ndan b├Âyle bir m├╝lkiyet d├╝┼č├╝ncesi a─č─▒r basmaktad─▒r. Bu durum ermi┼č Basilius'un zenginlere hitabesinde, ermi┼č Ambrogius'un da 18. hitabesinde a├ž─▒klanm─▒┼č ve ├Âzellikle, ermi┼č Lukas'─▒n ┼ču s├Âzleriyle ortaya konmu┼čtur: Her ┼čeyi Tanr─▒dan ald─▒─č─▒m─▒z─▒ kimse s├Âyleyemez: Benim senin diye bir ┼čey yoktur. Ayn─▒ ┼čeyi Sokrates Platon'un Devleti'nde, ya da Timaios'da ermi┼č Augustinus Giovanni'yle ilgili 8. b├Âl├╝mde s├Âylemekte, H─▒ristiyan ozan─▒ da ┼čunlar─▒ yazmaktad─▒r:
─░ki ┼čeyin kalkmas─▒n─▒ istersen davran─▒┼člar─▒m─▒zdan durdursunlar sava┼č─▒, bar─▒┼č kendili─činden ya┼čar.
Ovidus da Metamorfosi IÔÇÖde ortak ya┼čama d├╝zenini alt─▒n ├ža─ča yara┼čt─▒r─▒r. Ermi┼č Ambrogius 118. hitabesinin I b├Âl├╝m├╝n├╝n ba┼č─▒nda: ─░sa b├╝t├╝n insanlar─▒n yery├╝z├╝nden ortakla┼ča yararlanmalar─▒n─▒ s├Âylemi┼čti: Oysa mal m├╝lk tutkusu t├Âreyi parampar├ža etti; de Virgine adl─▒ kitab─▒nda da der ki: zorbal─▒klar, kesip asmalar, sava┼člar, her ┼čeye H─▒ristiyanl─▒─č─▒ temsil eden rahiplerin de─čil, yahudilerin el koymas─▒na yol a├žt─▒. Ermi┼č Clementus da bu e┼čitsizli─čin paganlar─▒n adaletsizli─činden ileri geldi─čini s├Âyler. Yine ermi┼č Ambrogius tarih├žilerin belgeler ve yaz─▒lar─▒na dayanarak, her ┼čeyin ba┼člang─▒├žta ortak oldu─čunu, sonradan zorbal─▒k ve d├╝zenle onun bunun eline ge├žti─čini ispatlar.
«   01   ...    28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   »   


´╗┐