´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ ├ťtopya Kitapl─▒─č─▒ ┬╗ G├╝ne┼č ├ťlkesi : 40


G├ťNE┼× ├ťLKES─░

TOMMASO CAMPANELLA


┼×imdi, ├Âzellikle birinci kar┼č─▒-d├╝┼č├╝nceye cevap verirken, ├Ânce ┼čunu belirtelim ki, Aristoteles yan─▒lg─▒ya d├╝┼č├╝yor, hem de bile bile. ├ç├╝nk├╝, Platon'da bile, tarlalar, topraklar, ├╝r├╝nler, ve ├žal─▒┼čma y├╝k├╝m├╝ ortakt─▒r. Bizim G├╝ne┼č ├ťlkesi'ndeyse, kitab─▒m─▒zda g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, b├╝t├╝n i┼čleri y├Âneticiler herkesin yetisine ve g├╝c├╝ne g├Âre da─č─▒t─▒r ve y├Ânetir. Kimse kimsenin hakk─▒n─▒ yemez, ├ž├╝nk├╝ herkes yiyece─čini ortak sofradan yer, giyece─čini de mevsimine, yetene─čine ve sa─čl─▒k durumuna g├Âre, ├Âzel g├Ârevlilerden al─▒r. Eskiden havariler b├Âyle davranm─▒┼člard─▒, bug├╝n de ayn─▒ ┼čeyi rahipler yapmaktad─▒rlar. Onun i├žin, Aristoteles bo┼čuna ├žene yoruyor bence. Bunun b├Âyle oldu─čunu g├Ârmek i├žin, kitab─▒m─▒zda giysilerin mevsimlere, sarf edilen ├žabaya, g├Âr├╝len i┼če vb. g├Âre nas─▒l da─č─▒t─▒ld─▒─č─▒n─▒ incelemek elverir. Bu konuda hi├ž bir g├╝├žl├╝k de ├ž─▒kmaz. ├ç├╝nk├╝, her ┼čey akla uygun bir yoldan yap─▒lmakta ve herkes kendi tabii yetisine uyan i┼čte ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Bizim devlet d├╝zenimizde durum b├Âyledir i┼čte.
─░kinci kar┼č─▒-d├╝┼č├╝nceye ┼č├Âyle cevap verebiliriz: Herkes y├Âneticilerce, t├ó k├╝├ž├╝kl├╝kten do─čal yetilerine g├Âre ├že┼čitli zanaatlarda yeti┼čtirilir ve bilgisiyle sivrilen herkes en yatk─▒n oldu─ču mesle─če girer. Bunlar ancak ├╝st├╝nl├╝k g├Âsterdikleri zaman, kitapta yer alan s─▒raya g├Âre, en y├╝ksek y├Ânetim g├Ârevlerine y├╝kselebilirler. Onun i├žin hi├ž kimse e┼č dost hat─▒r─▒ ile kay─▒r─▒l─▒p y├╝kselmek istemez, ├Ârne─čin bu yoldan ne bir asker y├╝zba┼č─▒l─▒─ča heves eder, ne de bir ├žift├ži rahipli─če. Herkes g├Ârg├╝ ve bilgisiyle ba┼čar─▒ g├Âsterdi─či alanda bir g├Âreve hak kazan─▒r. Ba┼čtakiler keyiflerine g├Âre de─čil tabiata g├Âre y├Ânettikleri i├žin, kimilerini y├╝kseltmeye, kimilerini de ezmeye kalk─▒┼čmazlar, herkese en uygun olan g├Ârevi verirler. Kendilerinin ├Âzel olarak hi├ž bir ┼čeyleri olmad─▒─č─▒ndan, ├Ârne─čin ├žoluk ├žocuklar─▒n─▒ yeti┼čtirmek, korumak gibi birtak─▒m kayg─▒larla ba┼čkas─▒n─▒n hakk─▒n─▒ yemeye ya da ├ži─čnemeye kalk─▒┼čmaz, herkesin sayg─▒s─▒n─▒ kazanmak i├žin d├╝r├╝st davran─▒rlar. Herkesi karde┼č, evl├ót ya da akraba bildikleri i├žin de, fark g├Âzetmeksizin hepsini ayn─▒ derecede severler. G├╝ne┼č ├ťlkesi'nde hi├ž kimse para u─črunda sava┼čmaz, evl├ót, karde┼č bildi─či benzerleri i├žin ├žal─▒┼č─▒r, sava┼č─▒r; kimsenin ayl─▒─ča maa┼ča ihtiyac─▒ da yoktur, ├ž├╝nk├╝ herkesin iyi ya┼čamak i├žin gerekli olan her ┼čeyi vard─▒r. Herkesin as─▒l ihtiya├ž duydu─ču ┼čey, g├Ârd├╝─č├╝ i┼člere karde┼člerinin de─čer vermesi, onu bu yoldan ┼čereflendirmesidir. Romal─▒lar Terracina sava┼č─▒na kadar para pul kayg─▒s─▒na d├╝┼čmeden sava┼č─▒r, yurt i├žin ├Âlmekte ├ódeta birbirleriyle yar─▒┼č─▒rlard─▒. Ama, mal m├╝lk sevdas─▒na d├╝┼č├╝nce, yava┼č yava┼č erdemlerini yitirdiler. Sallustius'la ermi┼č Augustinus, Romal─▒lar─▒n o b├╝y├╝k imparatorlu─ča toplum sevgisiyle ula┼čt─▒klar─▒n─▒ s├Âylerler. Cato da Sallustius da ┼č├Âyle der: Halk─▒n g├╝c├╝, bireyin yetersizli─či, egemenlik hakk─▒, d├╝┼č├╝nce ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ bilinmelidir. Korkutmalar, tutkulara cezalar yoktur. ─░┼čte Roma'n─▒n yay─▒lma sorunu. G├╝ne┼č ├ťlkesi'nde b├╝t├╝n bu iyi ┼čeyler, tabiat─▒n ├Ânderli─či alt─▒nda, faydal─▒ ve d├╝r├╝st bir ortakl─▒kla korunabilmektedir.
Gelelim ├╝├ž├╝nc├╝ kar┼č─▒-d├╝┼č├╝nceye. Aristoteles de, Scotus da pek yersiz konu┼čmaktad─▒rlar.
Demek, hi├ž bir ┼čeyleri yok diye, rahipler ve havariler eli a├ž─▒k, c├Âmert olamayacaklar, ├Âyle mi? Eli a├ž─▒kl─▒k, ├žald─▒─č─▒m vermek, de─čil, ermi┼č Thomas'─▒n dedi─či gibi, her ┼čeyi herkesin mal─▒ yapmakt─▒r. G├╝ne┼č ├ťlkesi'nde konuklar─▒n nas─▒l a─č─▒rland─▒─č─▒n─▒, do─ču┼čtan mutsuzlara nas─▒l bak─▒ld─▒─č─▒n─▒ kitab─▒m─▒zda g├Ârm├╝┼čs├╝n├╝zd├╝r. Bizim devlette, rastlant─▒lardan do─čan yoksulluklar g├Âremezsiniz. ├ç├╝nk├╝, orada her ┼čey herkesindir, herkes birbirinin karde┼čidir ve i┼čler, g├Ârevler herkesin birbirine c├Âmert davranmas─▒n─▒ sa─člayacak bi├žimde d├╝zenlenmi┼čtir. ┼×unu da ekleyeyim ki, G├╝ne┼č ├ťlkeliler c├Âmertli─či herkesin yarar─▒na y├Âneltmi┼člerdir.
D├Ârd├╝nc├╝ kar┼č─▒-d├╝┼č├╝nce. Scotus, sorunu, her zamanki gibi, k├Ât├╝ niyetle ele al─▒yor. ├ç├╝nk├╝, ermi┼č Augustinus da ermi┼č Thomas da, mal─▒ m├╝lk├╝ olanlar ahret mutlulu─čuna kavu┼čamayacak diyenleri ve kad─▒nlar─▒n erkeklerle d├╝┼č├╝p kalkmas─▒ndan yana olanlar─▒, salt ortak d├╝zen tarafl─▒s─▒d─▒rlar diye sapk─▒n saym─▒┼č de─čiller. Tam tersine, onlara g├Âre, sapk─▒nl─▒─č─▒n en b├╝y├╝─č├╝ rahiplerin ve havarilerin benimseyip uygulad─▒klar─▒ ortak ya┼čama d├╝zenini k├Ât├╝lemektir as─▒l. ┼×unu da kabul edelim ki, kilise mal m├╝lk b├Âl├╝┼č├╝m├╝n├╝ do─črudan do─čruya ve kesin olarak kabul etmemi┼č, onu ho┼č g├Ârm├╝┼čt├╝r sadece. Nitekim ermi┼č Augustinus da, topallar─▒ ├Âl├╝lere tercih eder, insanlar ikiy├╝zl├╝ olacaklar─▒na vars─▒n mal m├╝lk sahibi olsunlar, der. Ayn─▒ Scotus'a bakarsan─▒z, malda m├╝lkte ayr─▒l─▒k, ortak mallara kar┼č─▒ g├Âsterilen ilgisizlikten do─čdu─ču kadar, herkesin a├žg├Âzl├╝l├╝─č├╝nden, yani k├Ât├╝ bir kaynaktan do─čmu┼čtur; bu bak─▒mdan malda m├╝lkte ayr─▒l─▒k iyi bir ┼čey de─čildir, tabiata ayk─▒r─▒d─▒r; b├Âyle bir ┼čey, sadece izin verilmi┼č oldu─ču i├žin vard─▒r.
«   01   ...    30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   »   


´╗┐